Ekō 33
© 2003
Sinds meer dan een eeuw wordt er in het Westen gedebatteerd over de vraag of het boeddhisme wel een religie is, of een psychotherapie of een fenomenalistisch ethico-filosofisch systeem of etc. etc.
Als u het mij vraagt, dan kunnen we misschien wel zeggen wat het boeddhisme NIET is: het is beslist geen GODsdienst om de eenvoudige reden dat er geen rekening wordt gehouden met een God die Schepper, Rechter, Heiland, of zelfs gewoonweg “persoon” of “drie personen” zou zijn. Dus geen gods-dienst…
Het boeddhisme is ook geen psychotherapie. Ofschoon vaak de gelijkenis van Boeddha als geneesheer voorkomt, toch is de Boeddha geen (goedkopere) plaatsvervanger voor de neuroloog of de psychoanalist. Wat Hij onder “lijden” verstaat, is niet zomaar de miserie van één onderdeel van de persoonlijkheid (nama-rupa), maar wel de totaliteit van begeerte-haat-onwetendheid, niet zomaar van één patiënt, maar van alle wezens. Het gaat dus niet om de psychotische problemen van de enkeling.
Evenmin is het boeddhisme een filosofisch systeem zoals dat van Aristoteles, Descartes, Kant, Hegel, Stuart Mill, Sartre… Er zit weliswaar in de Buddhadharma een stevig skelet van filosofisch denken, maar de reikwijdte is veel ruimer dan de problematiek van dit bestaan en het zijnde; de Leer van de Boeddha omvat tevens de voor-geboorte en het hierna-maals, transcendeert het conceptuele denken en vervloeit in de mystieke ervaring. Weliswaar leest men nog steeds dat Boeddha Gautama een filosoof was. O.K. Maar hij was méér dan een filosoof. De eerste Theravada-teksten die in het Westen gepubliceerd werden, konden inderdaad de indruk wekken van een ethisch-filosofisch systeem… maar ik denk niet dat er één Theravada-monnik is die dergelijk 19de-eeuws standpunt nog bijtreedt.
Het boeddhisme is een levensleer, een heilsleer, ook een levenshouding; een met de vinger wijzen naar lijden, geboorte en dood, naar begeerte, haat en onwetendheid, naar wijsheid en mededogen, naar nirvāna, naar het Reine Land.
Het hele probleem godsdienst/psychotherapie/filosofie berust gewoon op een foutieve vraagstelling: een typisch westerse etiketteringsdrang met -ismen en -isten. In de landen vanwaaruit wij de Leer van de Boeddha ontvangen hebben, bestaat er geen woord als ons “boeddh”-”isme”. Men spreekt er van ‘buddhadharma’(Leer van de Boeddha), ‘buddhasāsana’ (boodschap van de Boeddha), ‘fo-fa’ of ‘bukkyō’ (Leer van de Boeddha), ‘butsu-dō’ (de weg van de Boeddha).
“-ismen” en “-isten” zijn Europese uitvindingen. Laten we het probleem dan maar over aan “Euroboeddhisten”…
Gasshō!
Shitoku.
|
|
|
|
|
|
Ekō 33 |
|
© 2003 |
info-at-jikoji.com | ||||
| home |