Onizuka

Eerste Boeddhist in de ruimte, Hawaï astronaut Onizuka’s tweede Shuttle-vlucht was ook de laatste.

Ellison Onizuka, 41, was op de rampzalige Challengervlucht van 28 januari 1986, de ruimtevlucht die de wereld met ontzetting en verstijving sloeg. “Iets” heeft hier gefaald. De technologie? De organisatie? “Iemand” zal wel schuldig zijn. Een gevoel van twijfel, wantrouwen maakte zich van velen, zeker in de U.S.A., meester.

Reeds het vorige jaar was “El” aan boord van een Discovery-vlucht. Het komt niet zo heel vaak voor dat een bemanningslid meteen wordt aangemonsterd voor twee achtereenvolgende vluchten. Maar Onizuka was gekend voor zijn vlotte geest van samenwerking, de rust die van hem uitstraalde, zijn goed humeur ook als de dingen tegenvielen, zijn vriendelijke en respectvolle omgang, alle kwaliteiten die zeker op een tocht doorheen de onherbergzame ruimte onmisbaar blijken te zijn.

Wat niet belet heeft dat die vlucht van 28 januari slechts 73 seconden heeft mogen duren. Maar dàt verhaal kent u wel van televisie en krant. Ons verhaal wil iets dieper op de zaak ingaan.

Ellison Onizuka werd in 1946 geboren als kleinzoon van Japanse plantage arbeiders, “gastarbeiders” in de States ingevoerd als werkvee. In 1985 was het precies honderd jaar geleden dat de eerste “officiële” immigranten uit Japan op Hawaï aankwamen om er te werken op de suikerriet-, later ook koffie- en ananasaanplantingen. Shitoku had nog de eer op 11 augustus 1985 te Papaikou zijn ‘Sermon’ op de Hawaï Island Honpa Hongwanji Laymen’s Convention aan dit onderwerp te wijden… maar laten we de draad van het verhaal verder opnemen en niet ingaan op het lot van deze immigranten, waarbij vergeleken “onze” gastarbeiders over het rode tapijt wandelen.

Ellison groeide op nabij het kleine stadje Kealakekua, op de Kona-kust in het westen van het eiland Hawaï, ‘the Big Island’. Dat stadje, eigenlijk meer een straatdorp uitgestreken aan weerszijde van de enige baan tussen de oceaan ten westen en de steil oprijzende vulkaan ten Oosten, ligt midden in de koffieplantages. Men zegt dat de Kona-koffie de beste ter wereld is; hij is alleszins de duurste. Die koffieplantages waren Ellisons vroege omgeving. Daar werkten zijn ouders en grootouders, daar werkte ook hij als kind en jongeling mee tijdens de overdrukke oogstperiode. Oudste van vier kinderen, blonk hij echter uit door leergierigheid. Niet alleen techniek boeide hem, maar ook en vooral sterrenkunde. Op school was hij een uitblinker. Zo werd hij uitgeroepen tot “top-school-athleet” en na het einde van zijn middelbare studies, werd hij beursstudent - wat ginder heus niet zo gemakkelijk is als bij ons… Bij de padvinders verwierf hij een onvoorstelbaar aantal ‘badges’.

Hij kon dan ook verder studeren: luchtvaarttechniek aan de universiteit van Colorado. Daarop volgde een schitterende carrière: eerst als testpiloot en vlucht ingenieur bij de US Air Force; dan als lesgever aan het trainingscentrum voor test piloten van de Edwards Air Force Base in California; tot hij in 1978 kandidaat-astronaut bij de NASA werd.

Hij was gehuwd met ene Lorna en had twee dochters. Zijn moeder, sedert jaren weduwe, heeft een kleine ‘general store’ nabij Holualoa, een dorpje geplakt tegen de helling van het Hualalai-gebergte, iets ten noorden van de Kona-kust.

Deze details en allicht nog veel meer kan men lezen in de talloze perscommuniqués die aan de Challenger-vlucht gewijd zijn geworden, vooraleer de wereldgebeurtenissen in hun voortdurende vergankelijkheid, over de Shuttle-catastrofe de sluier van de vergetelheid wierpen.

Maar iets wat in die communiqués verbazend koppig verzwegen is geworden, dat is dat Ellison Onizuka een diepgelovig Shin-boeddhist was. Op zijn eerste ruimtevlucht in 1985 had hij een wistaria-embleem, teken van de Hongwanji, en de zevenkleurige boeddhistische vlag meegenomen. Bij zijn eerste bezoek aan Hawaï schonk hij de wistaria aan de Honpa Hongwanji tempel te Honolulu en de vlag aan de Kona Hongwanji tempel van zijn geboorteplaats Kealakekua.

Hij was dus niet enkel, zoals de pers het schreef, de eerste “Japanese American” die de ruimte inging, maar ook de eerste boeddhist. Dat deze eerste boeddhist een Shin-boeddhist was, dat is iets wat de Shin-boeddhisten ‘normaal’ vinden. Is immers de Jōdo-Shinshū niet die stroming in het Boeddhisme die het dichtst bij het dagelijkse leven van individu en maatschappij staat, het meest direct begaan met al wat er in deze lijdenswereld reilt en zeilt, - niet enkel om er vanop een veilige afstand over te praten, maar via een onmiddellijke betrokkenheid en een intieme participatie?

Op donderdag 30 januari werd in de Honpa Hongwanji te Honolulu een “memorial” gehouden ter nagedachtenis van de zeven leden van de Shuttle-bemanning (dus niet enkel van El Onizuka), waarop ‘Bishop’ Yoshiaki Fujitani het belang van de deelneming van een “Japanese Hawaiian” aan het Amerikaanse leven onderstreepte, maar ook de inbreng van een boeddhist aan de vooruitgang van wetenschap en techniek beklemtoonde.

Ook State Governor George Ariyoshi bracht hulde aan Lt.-Col. Onizuka als boeddhist, als eerste Japans-Amerikaanse astronaut, als zoon van Hawaï. Hij herinnerde vooral aan Onizuka’s belangstelling voor jongeren. Na zijn eerste ruimtevlucht bezocht “El” heel wat scholen om er te vertellen over hetgeen hij meegemaakt had. Ariyoshi zei o.m.: “He came back not to bask in the glory of his accomplishments, but came back with the hope and desire to inspire the people of Hawaï, particularly the young people of Hawaï.”

Om deze begaanheid met de jeugd te concretiseren werd binnen de vier dagen na de ramp een schoolbeurs gecreëerd, de “Onizuka Memorial Scholarship Fund”, waarvoor meteen reeds meer dan US $ 70 000 werd ingeschreven door privé- en openbare instellingen op Hawaï.

Bestaat er zoiets als toeval? Vorige zomer was Shitoku voor een Summer Session te gast in Kona Hongwanji te Kealakekua. Rev. Muneto, priester van deze tempel, was wàt fier erop te kunnen wijzen dat de familie van “de” astronaut behoort tot de getrouwenkring van de Hongwanji. Bij een rondrit langs de hellingen van het gebergte dat de koffieplantages domineert, stapten we af bij het mini-self-service zaakje van Mrs. Mitsue Onizuka: beslist geen jonge dame meer, maar elke rimpel in haar gezicht was een heuse glimlach. En trots dat ze was op haar oudste zoon. Hoe zou je zelf zijn, als moeder? Bij een van zijn laatste bezoeken had hij immers een houten raam getimmerd om de gammele brievenbussen aan de overkant van de weg wat steviger bijeen te houden… iedereen sprak er nog vol lof over… En vol moederlijke trots wees ze er met de hand naar en zei: “He is so very clever, you know.” Van de ruimte sprak ze niet. Zo is nu eenmaal een moeder.

Bij de officiële huldiging te Houston, Texas, werd er o.m. door President Reagan heel wat over ‘God’ gesproken. Is dat misschien de reden waarom nergens kon vermeld worden dat “El” een boeddhist, een heiden, een goddeloze was? Met wat bitterheid wees Yoshiaki Fujitani in zijn homilie op het feit dat “the media had omitted any references to his religion” - ofschoon overal verkondigd werd dat een ander bemanningslid (Judith Resnik, tweede vrouw aan boord naast vedette-onderwijzeres Christa McAuliffe) Jodin was. Ook de “objectieve” Time doet in dit opzicht een duit in het religieus-racistische zakje: “The shuttle crew, spectacularly democratic (male, female, black, white, Japanese American, Catholic, Jewish, Protestant)…”

Is het dan zo beschamend te moeten toegeven dat een Amerikaans Lt. Col. astronaut, toch een man met top-intelligentie, top-conditie en daarbij nog top-karakter, ‘slechts’ een boeddhist is?

					Ekō 33
jikōji - 慈光寺			© 2003		info-at-jikoji.com