© 2006
Sh. Myoukai Rutger Franck
De Monniken uit het Oosten
Kort voor Kerstmis 1991 stapte president Gorbachev, somber en bedrukt, over het besneeuwde Rode Plein om zich naar het gebouw van de Opperste Sovjet te begeven. Voor de laatste maal zou hij daar het Sovjetparlement toespreken en, in aansluiting daarop, de afgevaardigden zijn ontslag als voorzitter meedelen.
Enkel een klein aantal getrouwen hadden de moed of de motivering opgebracht om hun president tijdens de laatste uren van een afgelopen tijdperk ter zijde te staan. Geen spoor van radio- of televisieverslaggevers. Geen trouwe Sovjetburgers om hem een riem onder het hart te steken. Zij hadden hem blijkbaar afgeschreven (of stonden in de rij voor de staatswinkels).
Een Amerikaans verslaggever en zijn cameraman waren de enige westerse journalisten die het van Gorby gedaan hadden gekregen om dit historische moment vast te mogen leggen.
Op de trappen van het parlementsgebouw vroeg de journalist Gorbachev wat op dat moment zijn laatste indrukken waren. Gorbachev neeg op de ons zo vertrouwde manier het hoofd lichtjes naar links, dacht even diep na en gaf voor miljoenen kijkers over de hele wereld het volgende verhaal:
“Eens erfde een Russische prins onverwachts een enorm koninkrijk. Die prins was nog heel jong en van hem werd verwacht dat hij met de nodige kennis en wijsheid het immense rijk zou besturen. Hij stuurde gezanten uit naar de vier windstreken om wijzen op te sporen die hem het nodige inzicht konden bijbrengen.
Uit het oosten kwamen toen drie wijzen…”
Onwillekeurig dacht ik aan de drie wijzen die, naar verluidt, bij Jezus’ geboorte, ook uit het Oosten kwamen.
Blijkbaar waren de wijzen toen in het Westen ook al even schaars!
Uit het Oosten kwamen dus drie wijzen (laat ons aannemen dat het monniken waren). “Na aandachtig geluisterd te hebben naar de wensen van de jonge prins vertrokken zij met hun opdracht richting oostwaarts.
Na verloop van tien jaar kwamen zij terug met het gevraagde: een karrenvracht boeken, vol met de gevraagde wijsheid. De prins, die intussen tot koning was gekroond, deelde hen mee dat hij, jammer genoeg, voor het lezen van al die boeken geen tijd had en verzocht hen die wijsheid in een enigermate compactere vorm te brengen. De monniken luisterden aandachtig en vertrokken weer in oostelijke richting.
Na tien jaar kwamen zij terug met een aanzienlijk kleinere vracht, bestaande uit duizend geselecteerde boeken vol wijsheid. Maar ook die duizend boeken vond de koning een té grote hoeveelheid om te lezen, want hij had het veel te druk. En zo vertrokken de monniken weer om na afloop van nog eens tien jaar terug te keren met een nog compactere versie van de wijsheld: honderd boeken waar alles in stond dat de koning nodig had om te regeren.
Maar ook voor die honderd boeken had de koning geen tijd want hij had het nog altijd veel te druk. En weer werden de monniken verzocht terug te komen met een nóg beknoptere samenvatting van de benodigde wijsheid.
En weer kwamen de monniken tien jaar nadien terug, ditmaal met enkel tien boeken. Maar weer vond de koning het te veel.
En zo gebeurde het”, zei Gorbachev, even de wenkbrauwen fronsend, terwijl de Amerikaanse journalisten aandachtig luisterden, “dat ze na tien jaar eindelijk kwamen aanzetten met één enkel boek waar, naar ze bevestigden, alles in stond dat de koning nodig had om met wijsheid te regeren.
Maar toen lag de koning op zijn sterfbed en had hij noch de tijd noch de kracht om ook maar dat ene boek te lezen. Daarop vroeg hij de monniken of ze dat ene boek niet in enkele woorden konden samenvatten en verklaren, want de tijd drong. De monniken wilden graag op dat verzoek ingaan en zeiden: ‘De hele wijsheid, Sire, kan samengevat worden in die ene zin: ‘Mensen worden geboren, mensen lijden en mensen sterven’.’”
(Bewoording en stijl lichtjes geparafraseerd; verhaal en toedracht ongewijzigd weergegeven.)
Kennis, begrip, inzicht en wijsheid
Zoals elk verhaal uit het Oosten bevat ook deze leerrede - dat was ongetwijfeld oorspronkelijk de teneur van dit verhaal - een dieper liggende wijsheid. Het is moeilijk aan te nemen dat monniken ‘zo maar’, voor de grap; de gewoonte hadden niet direct op vragen van koningen (of van ‘gewone’ dwaze mensen) in te gaan. Immers, zij die wéten, wéten waarom zij terughoudend zijn in het verstrekken van wijsheid. Is het ook niet zo dat, hoe groter de behoefte aan wijsheid, hoe feller ernaar gezocht wordt en hoe moeilijker zij (vaak) te vinden en te begrijpen is. En bovendien word je verondersteld ze zélf te vinden. De wijze zelf kan ze niet door-geven. Terecht wordt gezegd dat kennis komt, maar wijsheid talmt.
in het Diamant-sutra zegt de Boeddha: “Wie Mij zoekt in gedaante (d.w.z. in nama-rupa, met namen en vormen, of nog: met onze skandha’s) vindt Mij niet.”
Hoe kunnen we die zo begeerde ‘wijsheid’ dan vinden?
Wijsheid Is vooreerst niet “het kennen volgens woorden”, maar het directe ‘kennen, het door-dringen’ (Syllabus Boeddhisme, Shitoku A. Peel).
Wijsheid is een eigenschap die nauw verwant is met begrip en inzicht, en die kennis als uitgangspunt heeft. Daarmee keren we de omschrijving in onze Van Dale waar wijsheid beschreven wordt als “juiste, hoogste, op inzicht en ervaring berustende kennis, en het handelen daarnaar” om tot “op juiste kennis en levenservaring berustende hoogste inzicht en begrip”.
Kennis bereikt ons via de skandha’s, die als kanalen fungeren waarmee we van onze eerste levensdag (van in de moederschoot?) de ons omringende wereld waarnemen. Die waarnemingen zijn evenwel geconditioneerd, conditionerend, discriminerend (dichotomisch denken in de vorm van subject/object-onderscheiding), beïnvloed door ons ego(centrisch) denken dat gelijk staat met onwetendheid (avidyâ): niet of mis-weten.
Onwetendheid: een ontnuchterende vaststelling wanneer je dat afweegt tegen Van Dales omschrijving: Als onze direct opgedane empirische kennis al berust op onwetendheid, ziet het er voor ons verder begrip en onze wetenschap allesbehalve rooskleurig uit. Maar er is meer.
(wordt voortgezet)
|
|
|
|
|
|
Ekō 52 |
|
|
|
|
|
|
Dharma-Leerrede Uit Het Kremlin |
|
© 2006 |
|||||
| home |