Wat is het boeddhisme? (12)

Myōkai R. Franck

In deze reeks worden enkele essentiële punten van de Leer gebracht, die aan de basis liggen van alle scholen en stromingen. Ook louter shinboeddhistische leerpunten worden behandeld. Hiervoor werd selectief geput uit ‘272 Vragen en Antwoorden over het Boeddhisme, ten behoeve van de shinboeddhist’, een onuitgegeven werk van M.R. Franck.

Het drievoudige Boeddhalichaam

Wat is het drievoudige Boeddhalichaam (trikāya)?

De drie belichamingen van het Boeddhaschap, de drie aspecten van de ene Werkelijkheid, gezien in het perspectief van de Verlichting maar die conceptueel bij de volgeling en naargelang zijn begripsvermogen en ontwikkelingsstadium, als verschillend overkomen.

Het gaat hier dus niet om drie verschillende, afgescheiden ‘lichamen’ maar om verschillende aspecten van het ene Boeddhaschap.

Op welke principes steunt deze Leer?

Hoofdzakelijk op de leringen van de Indische Mādhyamika-school van Nagarjuna (2e/3e e.), meer bepaald op de drievoudige waarheidsleer van Nagarjuna, en op de Yogācāra en Vijñānavāda-scholen van Asanga en Vasubandhu (3e - 4e e.), hoewel het vroege boeddhisme (vanaf de -4e e.) al twee Boeddhalichamen kende (Buddhakāya en Dharmakāya).

Welke zijn de Drie Lichamen?

* Nirmānakāya (Jap. keshin),

* Sambhogakāya (Jap. hōshin), en

* Dharmakāya (Jap. hosshin), de Ware Werkelijkheid.

Wat is het nirmānakāya?

Het getransformeerde (d.i. ‘vormhebbend’), gemanifesteerde, (op-aarde) verschijningslichaam (ook Veranderingslichaam genoemd.)

Dit is het ‘lichaam’- in al zijn mogelijke vormen - dat ons de Leer brengt, de eerste voorstelling die de mens zich in zijn gemoed en met zijn zintuigen in een beginstadium van zijn heilsverlangen van het Boeddhaschap vormt. Deze primaire voorstelling is doorgaans een afbeelding van de historische Boeddha Gautama.

Nirmānakāya is een immanente (in ons gemoed) voorstelling van een oneindig aantal lichamelijke (wereldse) verschijningsvormen als geschikt heilzaam middel (upāya) overeenkomstig de noden en de begrips- en voorstellingsmogelijkheden van de wezens.

Wat is het Sambhogakāya?

Het ‘Belonings- of Verheerlijkingslichaam’, de spirituele voorstelling die de mens, voornamelijk de bodhisattva, zich in een verder stadium (vb. bij het horen van de Naam) van het Boeddhaschap vormt.

Wat is het Dharmakāya?

De Ware Werkelijkheid, de Absolute Realiteit, Dharma-natuur (dharmatā-dharmakāya), Zo-heid [2] .

Is er hier een parallellisme met de Reine Land-doctrine?

Ja, inderdaad. Algemeen wordt het volgende schema aangenomen:

het Nirmānakāya (getransformeerde, d.i. ‘vormhebbend’), gemanifesteerde, (op-aarde) verschijningslichaam stemt overeen met de (voorlopige) ‘verwante’ en ‘vervormde’ Reine-Landen (de ‘grenslanden’) en die van de geschikte (zelfkracht) middelen, overeenkomstig de beperkingen van de aspirant,

het Sambhogakāya (‘Belonings- of Verheerlijkingslichaam’) stemt overeen met het Ware Reine Land (18e Gelofte) [3] .

[2] Dharmakāya-Amida, de ‘ware’ Amida, is vormloos en leeg, Wijsheid/Mededogen. Maakt hij zich echter aan de wezens bekend (in een veelvuldigheid van vormen) dan is hij ‘veranderd’ in een gedaante, voorstelling die door de onwetende wezens voor de ware ‘gedaante’ van het Boeddhaschap gehouden wordt, dit zolang ze niet in staat zijn de ware dharmakāya waar te nemen.

[3] Outline of the Triple Sutra, II, Ryukyō Fujimoto, Kyoto 1960, pp. 94, 99 en 100; andere commentatoren beschouwen het Reine Land van de nirmānakāya als het Reine Land als ‘gemoed’ (19e Gelofte), dat van de samboghakāya als het vervormde Reine Land van de 20e Gelofte en dat van Dharmakāya als het Ware Reine Land van de 18e Gelofte.

					Ekō 101
					Wat is het boeddhisme?
jikōji - 慈光寺			© 2004		info-at-jikoji.com