Mijn Beleving van de Leer van de Boeddha

Marc Horemans

Dit is een getuigenis van een persoonlijke beleving van de Leer van de Boeddha. Naar aanleiding van een studiedag hierover op 17 november ll. hebben enkele sangha-leden hun ervaringen en zienswijzen neergeschreven.

Zelf behorende tot de Jōdo - Shinshū, een Japanse Reine-Landstroming, tracht ik wars van elke stroming me enkel te richten tot de essentie van het Boeddhisme: meditatie, beoefenen van de zes paramita’s, de vier edele waarheden, het achtvoudige pad, het uitspreken van de Nembutsu…

Elke andere manier van literatuur, uitleg, filosofische beschouwing is, voor mij persoonlijk althans, maar een (zoveelste) commentaar op de essentie die Boeddha ons trachtte mee te geven, een zoveelste interpretatie gesneden op mensenmaat, slechts één van de 84 000 manieren om het Boeddhisme te beleven.

Ieder mens, iedere stroming, iedere beleving is anders, en, best wel zinvol, maar het gevaar bestaat dat té veel academisch uitdiepen van de woorden van de Boeddha, té veel gefilosofeer, belangrijker wordt dan de boodschap die de Boeddha ons bracht. Nee dus, terug naar de kern van de boodschap die Boeddha ons leerde: de waarheden van het leven, het pad dat leidt naar verlichting, de deugden, de voorschriften om geweldloos samen te kunnen leven.

Twee grote motivaties hebben geleid dat ik de hele Boeddhistische canon herleid tot deze eenvoudige dingen. Zei de Boeddha niet: wees een lamp voor jezelf? En hoe zouden we beter een lamp voor onszelf kunnen zijn dan onszelf permanent te onderzoeken en te evalueren? Dit kan ik slechts, althans zo is mijn aanvoelen, door te mediteren, door me naar binnen te richten, door te trachten in aandacht te leven.

De tweede motivatie is een uitspraak van de Boeddha die zei dat we niet blindelings zijn woorden moesten geloven, noch de boodschapper moesten vereren. De beste manier om eer te bewijzen aan de leraar, zei hij, was door de leer die hij aanreikte te onderzoeken en toe te passen voor zover hij heilzaam was voor het individu die er zich aan waagde. Misschien bedoelde hij dit wel met zijn 84 000 manieren om zijn leer in praktijk te brengen.

Waarom “Jōdo - Shinshū-Boeddist” zijn, als ik meer naar een universele beleving van het Boeddhisme neig, een slingerbeweging maak naar de bron, de essentie van de leer die Boeddha predikte? Ook Amida Buddha is een manier, een aspect van de Boeddhistische beleving, waarbij Amida, voor mij persoonlijk dan toch, staat voor het mededogen dat wij als Boeddhist betrachten. Niemand beter dan Shinran heeft aangevoeld met welke bedoeling de Boeddha de woorden uitsprak: “wees een lamp voor jezelf”. Ook hij weigerde klakkeloos elke liturgie, elk ritueel te aanvaarden, hij beschouwde ze, (net als ik trouwens), eerder als een richtsnoer, een houvast om, net zoals de Boeddha zei, van daaruit zijn eigen pad te zoeken. In Tannishō, een van de belangrijkste werken binnen de Jōdo-Shinshū, schrijft hij trouwens: “Ik Shinran heb niet één discipel!” en nog: “wanneer ik aandachtig nadenk over Amida’s gelofte, die het resultaat is van vijf kalpa’s meditatie, dan realiseer ik dat het allemaal voor mij, Shinran alleen gebeurd is.” Een individuele zoektocht, een individuele beleving, een uitdiepen van zijn eigen pad. Men kan een manier van beleven, een manier van Boeddhistisch leven niet institutionaliseren, dat is de grootste misvatting binnen elk religieus denken. Elk opgelegd regeltje is een beperking in de zoektocht naar de diepere zin, een belemmering van het vrije denken. Eerder dan een instituut is een sangha een groep mensen die, elk met hun eigen ervaringen, slechts onderlinge verbondenheid trachten te bewerkstelligen.

Géén verder gefilosofeer, geen academische haarklieverij of diepzinnig gepalaver kan de leer van de Boeddha zo dicht bij de mens op zich brengen als het ervaren zelf. Belangrijker dan over het Boeddhistische verhaal te praten of het te willen schrijven is het Boeddhistische verhaal ervaren, het te beleven, elk op een eigen manier, dag na dag, … Te veel woorden brengen mensen in verwarring, en doet ze afkeren vanwege de complexiteit ervan; beter de stilte te laten spreken, de ervaring van het moment in zich te laten dringen en mee te dragen naar een volgend moment, de dankbaarheid uit te spreken voor wat is, niet voor wat zou moeten zijn;

Slechts... Namu Amida Butsu.

					Ekō 116
jikōji - 慈光寺			© 2008		info-at-jikoji.com