Jikoji - cursussen 2005-2006
Japan: zijn geschiedenis, taal, cultuur en religie ā ē ī ō ū Ā Ē Ī Ō Ū
les 1: Inleiding, geschiedenis en economie van Japan 29/10/2005
1 algemeen - inleiding  
2 ligging Siberië..Zuid-Korea
3 eilanden
4 aantal 4 000
5 4 grote Hokkaido
6 Honshu
7 Shikoku
8 Kyushu
9 kustlijn 27 000 km lang
10 westen Japanse zee
11 oosten Stille Oceaan
12 lengte 3 000 km
13 oppervlakte iets > Groot-Brittannië
14 iets < California
15 12 * België
16 10 * Nederland
17 ontstaan (mythologisch)
18 zonnegodin Amaterasu
19 zoon Izanagi
20 dochter Izanami
21
22
23 ontstaan (geologisch)
24 via verbinding met vasteland: China/Korea
25
26 indeling 3% bewoonbaar
27 10 à 15% landbouw (hoofdzakelijk rijst)
28 10% industrie
29 75% bergen, wegen, rivierbeddingen
30 bergen Fuji-san (3 776 m)
31 keten van Noord tot Zuid (dak van Japan)
32
33 vulkanen 70 stuks
34 Vuurring (Alaska, N- en Z-Amerika, oost-Azië)
35 onsen: warm waterbronnen
36 levende vulkanen Aso op Kyusho
37 aardbevingen Stille Oceaan-plaat schuift onder Azië in
38 01/09/1923: Tokyo - 100 000 doden
39 17/01/1955: Kobe
40 tsunami vb: Daibutsu in Kamakura
41 tempel rond de boeddha - 1 km landinwaarts - weggespoeld
42 gevolgen voor mentaliteit ontzag, bewondering voor natuur
43 samen met natuur
44 shinto: de weg der goden
45 meren Biwa-meer bij Kyoto (700 km²)
46 inwoners 125 miljoen
47 50 % op smalle strook tussen Tokyo en Osaka
48 groot-Tokyo Tokyo + Kawasaki + Yokohama
49 30 miljoen
50
51 fauna Hokkaido: bruine beer, kraanvogels
52 apen
53 koeien - Kobe biefstuk
54 flora sakura: bloeitijd: Okinawa .. Hokkaido
55 BSC Tour 2004
56 sakurambo & Kerselaer
57 klimaat 4 jaargetijden
58 Hokkaido .. Okinawa
59
60 bestuur 8 districten
61 47 prefecturen
62 staatsinrichting 2 kamers in het parlement (de Diet)
63 grondwet (° 1947!)
64 keizer keizer (tenno) symbool van de staat
65 124ste in rij, rechtstreekse afstammeling van zonnegodin
66 15/08/1945: na Hiroshima: "keizer <> goddelijk" (!!)
67 ontluisterend! Kamikaze, zelfmoorden, …
68
69 bevolking mengeling
70 Chinezen, Koreanen, Siberiërs, Polynesiërs
71 wellicht ook nog Maleiers…
72 Ainu afstammelingen van eerste bewoners (?)
73 superioriteitsgevoel rechtstreeks van zonnegod afstammend
74 1904-05: overwinning op Rusland
75 1910: Korea
76 1936: grote delen van China veroverd
77 1941: Pearl Harbor
78 650 000 Koreanen: gediscrimineerd!
79 maatschappelijk leven uniformiteit & discipline
80 4 standen: adel, krijgslieden, boeren, stedelingen
81 reisweg Edo (Tokyo) en Kyoto via 53 controleposten 470 km
82 Koji! en controlepost
83 conformisme
84 De spijker die uitsteekt, krijgt de klap met de hamer
85 Sararimen - salary men
86 huwelijksmakelaar
87 sociale controle (schoonmoeder, buurt, politiebox)
88 Niko gemist, wèl privé wandeling van fm
89 taalgebruik nee bestaat niet, wel wellicht/maybe,…
90 obligate visitekaartjes uitwisselen
91 verpakking even belangrijk als inhoud
92 start met klein geschenk…
93 zwaar onderwijs (lager & middelbaar)
94 drilmoeder, avond- en weekendschool
95 invloeden van andere landen/Westen!
96 jongens 25 jaar: "werken om te leven, niet omgekeerd"
97 rol van de vrouw tov de man, de chef, …
98 vrouwelijke woorden, zinnen vs. mannelijke equivalenten
99 ontspanning karaoke
100 pachinko
101 love hotels
102 yakuza
103 economie vastgoed-bubble nog niet helemaal verteerd
104 deflatie
105 verdoken werkloosheid
106
107 geschiedenis  
108 van tot
109 Jomon 10 000 v.C. 250 v.C.
110 Yayoi 250 v.C. 300
111 Kofun 300 700
112 Nara 645 (710) 784
113 Heian 794 1192
114 Kamakura 1192 1333
115 Muromachi 1333 1568
116 (Momoyama) 1568 1603
117 Edo 1603 1868
118 Meiji 1868 1912
119 Taishi 1912 1926
120 Showa 1926 1989
121 Heisei 1989 heden
122
123 voorgeschiedenis
124 20 000 jaar geleden Japanse eilanden scheurden zich los van Azië
125 voordien: landbruggen met Siberië & Korea
126 inwijkelingen: Mongoloïden, Polynesiërs
127 huisstijl: afkomstig van warme klimaat
128 10 000 v.C. jomon (met touw omwonden potten)
129 pas heel recent tot 10 000 v.C. verschoven
130 300 v.C. yayoi (bij Tokyo): brons, ijzer
131
132 mythes, legendes & keizerlijk hof
133 oorsprong 3 goden hadden veel nakomelingen
134 7de generatie Izanagi (zoon)
135 Izanami (dochter)
136 Amanohashidate daalden af via hemelbrug (70 km NW Kyoto)
137 creëerden de Japanse eilanden
138 trouwden & hadden veel nakomelingen:
139 Amaterasu (zonnegodin)
140 Tsukiyomi (maangod)
141 Susano (stormgod)
142 Susano plaagde Amaterasu; zij vluchtte in grot
143 keizerlijk Japan ontstaat Amaterasu kwam uit schuilplaats via spiegel
144 via het gekraai van hanen
145 & via een touw
146 (haan & touw: bij Shinto-schrijnen)
147 Susano verbannen uit hemel, komt op aarde
148 eerst via Korea (Silla), dan in Japan (Izumo)
149 machtssymbolen Amaterasu & Susano trouwden
150 oudste zoon Ninigi daalt af naar Japan (Kyushu)
151 3 symbolen: spiegel, juwelenkoord, zwaard
152 Ninigi's zoon trouwde de zeegoddin
153 hun zoon Jimmu Tenno: 1ste Japanse keizer!
154 +/- 800 v.C. volgens legende
155 +/- 100 n.C. volgens wetenschappelijk onderzoek
156 wellicht Maleisisch avonturier…
157 trok noordwaarts naar Honshu
158 creërde koninkrijk Yamato (tussen Nara & Kyoto)
159
160 Yamato periode 100-600
161 "Yamato": bergweg, strijd
162 3 symbolen: spiegel, juwelenkoord, zwaard
163 spiegel: brokjes in Ise-schrijn te bezichtigen
164 koord met juweelsteentjes: verloren in Dannora oorlog (1000)
165 zwaard: gebombardeerd in 1945
166 Jimmu verdreef de Ainu weg uit Honshu
167 de Yamato families (tot 100 kinderen uit één vader)
168 doortrapte oorlogsstrijders
169 machtige clans (o.a. Fujiwara) adviseren de keizer tot vandaag!
170 reinheid boven alles Japans warm bad
171 verbranden van doden, hun huis
172 bij dood van keizer: verhuis van hoofdstad
173 China als voorbeeld 4de E: schrift
174 552 boeddhisme uit Korea ingevoerd
175 693-622 Prins (regent) Shotoku
176 vrouwen als keizer Pimiko, Jingu
177 4de E: mannen worden belangrijker, vrouwen verlagen op sociale ladder
178 sleutelvormige graven vergelijkbaar met Egyptische pyramiden
179 vb: graf van keizer Nintoku (Osaka) - nog nooit geopend!
180 naam van Japan 700: Chinese mariniers spraken van Zippon (oorsprong van de zon),
181 later Nippon of Nihon: Land van de Rijzende Zon
182
183 Nara periode 710-794
184 vanaf nu blijft de hoofdstad - los van de geboorteplaats van de keizer
185 boeddhisme vanuit Paikche Boeddhabeelden naar Japan
186 Prins Shotoku Taishi regent voor zijn tante, keizerin 
187 De 17 Artikelen - zie les 3
188 boeddhisme als nationale religie
189 Todai-Ji: Daibutsu
190 internationale relaties Azië, China, India, Griekenland, Perzië
191 geschriften Kojiki, Nihongi-shiki (chronieken van Japan)
192 beïnvloedden het Japanse denken (xenofobisch): "We Japanese"
193 door mengeling mythen, legenden als historische feiten beschouwd
194
195 Heian periode 794-1192
196 door te sterke bemoeienis van boeddhistische kloosters
197 hoofdstad keizer Kammu verhuist ze naar Heiankio (Hoofdstad van Vrede & Rust - Kyoto)
198 Kyoto blijft + 1 000 jaar de Hoofdstad (van het Westen)
199 keizerlijk hof oorspronkelijk grote invloed (nadien weer meer Fujiwara-invloed)
200 boeddhisme Saicho (Dengyo-Daishi) & Kukai (Kobo-Daishi: Shingon-boeddhisme)
201 Shinto-goden werden in boeddhisme opgenomen
202 Ainu werden noordwaarts gedreven
203 grenzen van Japan schoven noordwaarts tot puntje van Honshu
204 adel feodaal regime: boeren gaven tienden in ruil voor protectie
205 leefde als "keizers in Frankrijk"
206 corruptie
207 burgeroorlogen o.a. door Taira-no-Kiyomori (Taira of Heike)
208 1185 Taira ten val gebracht door Minamoto Yoritomo
209 shogun Minamoto was eerste shogun: feitelijke macht over Japan
210 bestuursapparaat: verhuist naar Kamakura
211 keizer: ceremoniële macht (rechtstreekse afstammelingen van goden)
212 keizerlijk hof blijft in Kyoto
213 cultuur interne renaissance met China als voorbeeld
214 literatuur, kalligrafie, esthetica (kimono's)
215 Genji monogatari (over Minamoto); The Pillow Book
216 Heike monogatari
217
218 Kamakura periode 1192-1333
219
220 territoriale verdeling daimyo (adellijke heersers), gesteund door samurai
221 samurai ontstaan van klasse van samurai (bushi - bushido: weg van de strijder)
222 cultuur vermannelijkt
223 oorlogsverhalen
224 wapensmeden: zwaarden, …
225 1200 Zen-boeddhisme; Shin-boeddhisme
226 nieuwe shogun van Fujiwara-familie, maar aan touwtjes van Hojo-clan
227 aanslagen overwonnen
228 1274 Chinese expeditie: makkelijk overwonnen door samurai
229 1281 Mongolen: 100 000 man in armada - typhoon redde Japan
230 vandaar: kamikaze - goddelijke wind (zie WO II)
231
232 Muromachi periode 1333-1598
233 shogunfamilie Ashikaga verhuisde hun zetel naar Muromachi
234 Kyoto-tempel Kinkakuji: gebouwd door (sterke) shogun Takauji (Yoshimitsu?) Ashikaga 
235 Kyoto-tempel Ginkakuji: gebouwd door (zwakke) shogun Yoshimasa Ashikaga
236 burgeroorlog 100 jaar lang strijd tussen daimyo (gesteund door hun trouwe samurai)
237 onafhankelijke feodale gewesten
238 daimyo bouwden steeds grotere kastelen
239 cultuur bloeide op: o.a. Noh theater, ikebana, Kabuki (grandeur)
240 boeddhisme Zen: bij de leiders
241 andere naties kloppen aan om Japan binnen te mogen
242 1543 Portugezen introduceren geweren
243 Japanners kopiëren geweren!
244 christendom via Nagasaki geïntroduceerd: Franciscus Xaverius
245 Nederlanders waren de enige buitenlanders, welkom in De Jima eiland (Nagasaki)
246 start van afsluiting van Japan: het land moet herenigd worden!
247 Nobunaga-clan uit Nagoya (Aichi) wint aan invloed
248 Hiei-invloed vernietigd shogun Oda Nobunaga brandt Hiei-berg (300 tempels) af, wegens "te veel invloed!"
249 trio van machthebbers shogun Oda Nobunaga, met samurai: Toyotomi Hideyoshi + Tokugawa Ieyasu
250 1590 Japan opnieuw herenigd
251 hoofdstad werd Edo (huidige Tokyo)
252 invasies in Korea Hideyoshi deed 2 maal inval in Korea - mislukt
253 1603 Ieyasu roept zichzelf uit tot shogun (functie voor dit Tokugawa-geslacht tot 1867)
254
255 Edo periode 1598-1867
256 Edo of Tokugawa periode Ieyasu Tokugawa en zijn opvolgers zijn shogun!
257 hoofdstad verhuist naar Edo (huidige Tokyo)
258 buitenlandse invloed o.a. van christenen: daimyo werden christen (vooral rond Nagasaki)
259 vb: zoon van Hideoyoshi (Hideyori, in Osaka) werd ook christen
260 Portugezen en Spanjaarden hadden ander "staatshoofd": de Paus in Rome
261 Ieyasu's kleinzoon (Iemitsu) was shogun: kruisigde christenen!
262 ook het geslacht van Hideyori Toyotomi (hun vroegere meester!)
263 afgesloten van buiten Nederlanders (= protestanten) waren als enige buitenlanders wèl welkom!
264 eilandje De Jima (Nagasaki-haven)
265 (plus een paar Chinezen en Koreanen)
266 grootste schrijn Nikko (gebouwd door Iemitsu Tokugawa)
267 Japans leger even sterk als Engeland + Frankrijk + Nederland + Spanje + Portugal samen
268 maatschappij-indeling keizerlijk hof (geen echte macht); shogun (wèl); daimyo + hun samurai
269 4 standen: samurai; boeren; ambachtslieden; kooplui
270 sociale theorieën van Confucianisme als basis van staatsfilosofie
271 geen sociale mobiliteit toegestaan
272 feodaal regime & politiestaat
273 daimyo moesten constant op en af reizen van woonplaats naar/van Edo
274 hun familie werd verbannen gehouden in Edo
275 interne veiligheid en rust
276 Edo-invloed diepste invloed op de Japanners, herkenbaar in huidige levensstijl & attitudes
277 cultuur ondanks afsluiting tóch beïnvloeding door buitenlandse cultuurelementen
278 bloeiend: haiku (Basho); bunraku (poppenspel); ukiyo-e (houtblok prints)
279
280 begin 19de eeuw loodzware bureaucratie begint te falen
281 samurai verzwakten; vielen zonder échte arbeid; wel chanoyu (theeceremonie)
282 kooplui kregen meer invloed; rijke families met grote economische macht
283 Japan raakt steeds verder achter bij ontwikkelingen in rest van wereld
284 buitenlandse missies  buitenland wil handel drijven met Japan
285 Russen vallen Japan binnen via Hokkaido
286 Amerikanen (admiraal Perry met zwarte schepen) in Tokyo
287
288 Meiji periode 1867-1912
289 Meiji restauratie
290 1867 troonsbestijging van jonge keizer Meiji (° 1852)
291 keizerlijke familie was nog de enige bindende factor in Japan (250 jaar afgesloten)
292 shogun treedt terug
293 maatschappij verhuist keizerlijk hof van Kyoto naar Edo
294 hernoemt Edo in Tokyo (Hoofdstad van het Oosten)
295 verlaat boeddhisme en roept shinto uit als nationale religie
296 de keizer werd hierdoor (opnieuw) een levende kami (goddelijk afstammeling)
297 klassensysteem wordt afgeschaft
298 daimyo verliezen landgoederen, samurai verliezen rechten
299 snelle modernisering Japanners namen heel wat over van Westerse levenswijze (eetgewoonten, kledij, …)
300 vervoer (treinen), geneeskunde, wetenschappen, bouwkunde, technologisch
301 telefoon, telegraaf, elektriciteit
302 1889 eerste Japanese grondwet: o.a. rechten voor de man
303 oorlogsmachine
304 1894 Chinees-Japanse oorlog: Korea (deel) en Formosa ingepalmd
305 1904-05 Russisch-Japanse oorlog: Russische vloot wordt vernietigd
306
307 Taisho periode 1912-1926
308 & Showa periode 1926-1989
309 1912 troonsbestijging van keizer Taisho (zoon van Meiji)
310 zwakke gezondheid; knappe minister regeerden in zijn plaats
311 Japan begon (zoals het Westen) te denken in "invloedssferen"
312 continent Azië en het Grote Oceaan bekken worden beschouwd als onderdeel ervan
313 de zeevloten van Japan en VS werden steeds groter
314 VS beschouwden Japanse immigranten in Californië als 2de-rangs
315 Japan beschouwde op zijn beurt de continentale Aziaten als 2de-rangs
316 (zelfs 2de generatie Koreanen kunnen nog steeds geen Japanse nationaliteit krijgen!)
317 WO I Japan vervoegde de Geallieerden
318 buitenland Japan werd lid van Verenigde Naties (1929); algemeen stemrecht voor mannen (1925)
319 1923 grootste natuurramp in de moderne tijden: Kanto aardbeving (Tokyo & Yokohama)
320
321 1926 troonsbestijging van keizer Hirohito of Showa ("Verlichte Vrede" - zoon van Taisho)
322 nam Engelse monarchie als voorbeeld
323 extreem nationalisme bewakers, om te voorkomen dat Azië in handen van Westers kapitalisme valt
324 nieuwe militaire klasse, met ideeën vergelijkbaar met Nazi-Duitsland
325 1931 Japan trekt zich terug uit de Verenigde Naties
326 valt Mandsjoerije binnen, en noemt het Manchuko
327 1937 valt China aan
328 massale volksvernietiging in Nanking (waar geen Chinees leger meer aanwezig was!)
329 WO II
330 1940 allieert zichzelf met Duitsland en Italië
331 07/12/1941 bombardeert Pearl Harbor: VS vloot wordt vernietigd
332 verovert Wake, Guam, Alaskaans Aleuten eilanden, delen van Filippijnen
333 massale onmenselijkheden t.o.v. gevangenen
334 verovert Borneo, Maleisië, Indonesia, Vietnam, Guadalcanal, Solomon eilanden
335 verovert Singapore
336 03/06/1942 lot keert: eiland Midway blijft standhouden
337 Japan moet zich stap voor stap terugtrekken
338 06/08/1945 Hiroshima: atoombom
339 09/08/1945 Nagasaki: atoombom
340 15/08/1945 keizer wordt mens, en geeft zich over!
341 het "Land der Goden" was veroverd door buitenlanders
342 1947 nieuwe grondwet (olv generaal MacArthur)
343 Japan mag geen leger inzetten in buitenland; vrouwen krijgen stemrecht
344 1952 einde van VS-bezetting van Japan
345 1968 VS geven Ogasawara Shoto eilanden terug
346 1972 VS geven Okinawa terug
347 tot op heden Rusland bezet nog steeds Koerilen eilanden (N. van Hokkaido)
348
349 internationale relaties
350 1964 Olympische Spelen
351 1971 eindelijk een bezoek van de keizer aan het buitenland: Europa en VS
352 1972 Olympische Winterspelen: Sapporo
353 2005 Wereldtentoonstelling: Aichi
354
355 Heisei periode 1989-...
356 1989 keizer Hirohito sterft (langste regeerperiode in Japan: 63 jaar!)
357 keizer Akihito volgt als Heisei ("Vrede vervolmakend")
358 keizer Akihito huwde Michiko Shoda, een "gewone" volksvrouw
359 beiden ontmoetten elkaar in tennisclub: nationale sport sindsdien
360 ze voeden hun kinderen zelf op
361 politieke schandalen bemoeilijkten de regeringen
362 Japan wordt economische wereldmacht
363 enorme handelsoverschotten
364 grondprijzen swingen de pan uit - tot de bubble-economie barst
365 pas de laatste jaren raakt Japan er - na neerwaartse spiraal - weer bovenop
366
367 economie - uittreksels  
368 in 100 jaar tijd van feodale maatschappij naar economische wereldmacht
369 grondstoffen zeer karig; merendeel te importeren
370 koude oorlog speelt in voordeel van Japan: splinternieuwe staalindustrie & scheepsbouw
371 de tijgerlanden dreigden (tijdelijk) Japan voorbij te steken in de regio
372 wereldmacht economisch sterk geworden door buitenlandse producten te kopiëren & te verbeteren
373 auto's (1965..), elektrische apparaten, fototoestellen, computers
374 grondprijzen stijgen tot niet verantwoorde hoogtes: slechte bankleningen
375 faillissementen
376 distributiesysteem enorm ingewikkeld - afgesloten voor buitenlandse bedrijven
377 mastodont/conglomeraatbedrijven en tienduizenden mini-bedrijfjes werken samen
378 sociaal denken nog steeds specifieke rollen/verhoudingen tussen groepen spelers:
379 man/vrouw, baas/bediende, leraar/student, oudere/jongere
380 geleidelijk aan wijzigen deze relaties, onder invloed van buitenlandse culturen
381 bedrijfscultuur deze specifieke rolrelaties vind je ook in bedrijven terug
382 anciënniteit gaat boven persoonlijke realisaties (zoals in het Westen)
383 sterke samenwerking tussen overheid en bedrijven
384 vroeger: werk voor het leven - nu: meer zoals in het Westen
385 klantvriendelijk, voorzien voor rush-hours
386 beslissingsproces: langer, maar gedragen door alle bedrijfslagen
387 verpakking zeer belangrijk
388 feestdagen: alle Japanners gaan op reis - vb: Gouden Week
389 pachinko's, karaoke bars,...: uitlaatkleppen
390 familieleven druk, alle snufjes (vb: toilet, gsm's, elektronica)
391 te kleine woningen/appartementen
392 kleine families, het (vaak enig) kind is als een god, behoed en geholpen…