Jikōji - Tempel van het Licht van Mededogen

	Geschiedenis
	Bijeenkomsten en vieringen
	Publicaties
	De Tempel en zijn symboliek
	Cursussen, lezingen en studiebijeenkomsten
	Extra activiteiten
	Coördinaten

Geschiedenis

In december 1977 kreeg het Centrum voor Shin-Boeddhisme vzw de kans een heel bescheiden schrijn in te richten in de gebouwen van een protestantse jeugdorganisatie op de Grote Markt in Antwerpen. Het centrum startte er met wekelijkse diensten. Echter, door de minder gunstige omstandigheden bleef het initiatief eerder bescheiden en erg onregelmatig – ook al had het tot doel Jodo-Shinshu beter bekend te maken bij het grote publiek. Interne problemen bij de jeugdorganisatie waren er uiteindelijk de oorzaak van dat we relatief snel op zoek waren naar een betere bereikbaarheid en een grotere onafhankelijkheid.

Onze wens kwam tot vervulling in de vroege lente van 1979, dank zij de gunsten van Mevrouw Alma Dupont. Zij toonde ons een warme sympathie door ons – ook al was zij zelf geen Shin-boeddhist – de tweede verdieping van haar huis (Grote Beerstraat 69) praktisch gratis ter beschikking te stellen voor meetings and diensten volgens de Jodo-Shinshu traditie.

Het Centrum beschikte er over een ruimte van zowat 5 op 3 meter: we installeerden er een klein geïmproviseerd altaar. Er was nog een andere kamer voor lezingen en discussies, en zelfs een kleine keuken. Kortom: een paradijs in vergelijking met onze vorige huisvesting.

Het is hier dat Rev. Prof. Kakue Miyaji op 6 mei 1979, in naam van de hoofdabt van Nishi Hongwanji in Kyoto, deze nieuwe locatie plechtig inwijdde. Hij was geassisteerd door Rev. Hisao Inagaki en voor deze gelegenheid door twee Europese Shin priesters, Rev. J. Austin (Verenigd Koninkrijk) en Rev. J. Ducor (Zwitserland).

Dit nieuwe onderkomen kreeg de naam Jikoji, wat betekent “Tempel van het Licht van Mededogen”, en werd hiermee de eerste officiële Jodo-Shinshu tempel in Europa.

De eerste European Shin Conference werd in 1980 onder het voorzitterschap van de hoofdabt emeritus Zenmon Kosho Ohtani in Jikoji gehouden, en bijgewoond door meer dan 30 vertegen¬woordigers van verscheidene Europese landen en van Japan. Mevrouw A. Dupont stelde voor deze gelegenheid haar hele huis ter beschikking van de conferentie.

Tussen 1979 en 1984 genoot Jikoji, en daarmee ook de leer van het Shin-Boeddhisme een groeiende belangstelling. Geleidelijk aan werd de nieuwe plaats te klein, en ontstond de behoefte aan een grotere ruimte met meer mogelijkheden. Onder de vrienden van Jikoji had toen meermaals een informele babbel plaats over een eigendom die kon functioneren als een meer geschikte tempel.

Helaas, de zwakke financiële positie van het Centrum was een harde realiteit, totdat een van de Jikoji-leden, mevrouw Betty Deprez, een belangrijke handgift deed aan het Centrum (dat ondertussen de vorm van een vzw – vereniging zonder winstoogmerk – had aangenomen), zodat het in de lente van 1985 een huis kon aankopen, gelegen in de Pretoriastraat 68 in Berchem-Antwerpen.

Vooraleer we aan de noodzakelijke renovatiewerken konden beginnen, werd de tempelruimte alvast voorlopig op de tweede verdieping ingericht.

Tegelijkertijd startte de International Association of Buddhist Culture (IABC), Kyoto, onder de impuls van Rev. Prof. Shoken Yamasaki, een indrukwekkende fondsenomhaling. Hiermee konden we, zonder ons in te zware schulden te moeten stoppen – sommige lokalen waren echt onaangepast en verwaarloosd – het huis omvormen tot de full-service tempel die Jikoji op dit moment is.

Van juni tot oktober 1985 (en zelfs nog nadien!) sloopten we oude muren en bouwden we nieuwe; verlaagden we plafonds; vervingen we de volledige elektrische installatie volgens de laatste veiligheidsvoorschriften; vervingen of verplaatsten we gas- en waterleidingen, installeerden we aardgasverwarming in bijna alle lokalen, en bemeubelden het huis.

De altaarmeubelen zijn een gift van IABC, en de heer Kitagawa, de leverancier, kwam speciaal vanuit Japan om het te assembleren en te installeren. Pronkstuk is wel het mooie beeld van Amida Boeddha, dat speciaal voor Jikoji in hout werd gesneden door de bekende beeldhouwer Eri, en geschonken door de heer Yehan Numata, de stichter van Bukkyo Dendo Kyokai.

De formele her-inwijding van Jikoji had plaats op 3 november 1985, samen met de wijding van het Boeddhabeeld. Rev. Prof. Yamasaki hield zelf de eeuwenoude ceremonie van de “Nieuwe Intrede van de Boeddha”.

De verschillende Europese Shin gemeenschappen maakten in juli 1986 kennis met de nieuwe Jikoji, ter gelegenheid van de dubbele conferentie die in Antwerpen doorging: eerst de academische conferentie van de Europese tak van de International Association of Shin Buddhist Studies (IASBS), meteen gevolgd door de 4de European Shin Conference. Ook dit keer was de Zenmon Kosho Ohtani aanwezig, samen met vertegenwoordigers en deelnemers uit Oostenrijk, België, Groot-Brittannië, Japan, Nederland, de Verenigde Staten, Duitsland en Zwitserland. Verscheidene andere boeddhistische verenigingen uit België (Theravada, Zen, Kagyu-pa, Lihn-Son) stuurden afgevaardigden, en er waren vertegenwoordigers van de katholieke en van de protestantse kerken en organisaties.

Jikoji werd in de loop der jaren geleidelijk aan niet alleen een plaats voor de gewone bijeenkomsten en erediensten (een bewijs van de groei van de jikoji gemeenschap) maar ook voor lezingen en discussies voor geïnteresseerde buitenstaanders. Vaak bezochten groepen en allerlei verenigingen – zelfs uit Nederland of Duitsland – jikoji, en luisterden er naar de Leer van de Boeddha.

Het aantal bijeenkomsten groeide gestaag. Belangrijke teksten uit de Shin literatuur werden gedetailleerd en methodisch bestudeerd: Shoshinge in 1986-1987, Tannisho in 1987-1988 en vanaf oktober 1988 ook Kyogyoshinsho. Sinds 1989-90 hebben er ook geregeld inleidende cursussen over Boeddhisme voor beginners plaats.

Al deze activiteiten zijn mogelijk gemaakt door jikoji’s prima uitrusting. De mooie tempelhall (hondo), zonder banken of stoelen, is een ruimte in een niet-te-aggressieve Japanse stijl, die plaats biedt aan 50 tot 60 personen. De bibliotheek bevat ongeveer 1 700 gespecialiseerde werken, hoofdzakelijk in verband met het boeddhisme. Op de eerste verdieping is een conferentiezaaltje voor een 40-tal aanwezigen, een leslokaal en een kantoorruimte. We beschikken ook over een keukentje en een klein stadstuintje; op de tweede verdieping is er een eenvoudige verblijfsruimte voor buitenlandse gasten en een opslagruimte voor boeken en brochures.

Hoe dan ook, onmisbaar voor jikoji zijn – naast de nog steeds vitale morele en materiële ondersteuning van onze vrienden in Japan, in het bijzonder van IABC en van Hongwanji – vooral het vertrouwen en de samenwerking van al degenen die jikoji een goed hart toedragen, want uiteindelijk is jikoji hun tempel

Terwijl dankbaarheid een van de eerste Shinboeddhistische deugden mag genoemd worden, hoe dankbaar moeten dan jikoji en het Centrum voor Shin-Boeddhisme wel zijn voor al deze volgelingen, vrienden en sympathisanten, of ze nu – zoals Shinran zei – mannelijk of vrouwelijk zijn, jong of oud, priester of leek, wijs of dwaas, dichtbij of ver… we zijn allen verenigd in Namu Amida Butsu.

top

Bijeenkomsten en vieringen

Elke dinsdagavond heeft de wekelijkse bijeenkomst plaats. Zo een eredienst bestaat uit een korte informele meditatie, de Drievoudige Toevluchtname tot de Boeddha, de Leer en de Gemeenschap, het reciteren van een leertekst, gevolgd door het uitspreken van de Naam Namu Amida Butsu. Na de eigenlijke officie is er een leer-uiteenzetting (dharma-talk). De precieze gegevens vindt u telkens in Eko.

Ditzelfde schema geldt ook voor de bijzondere vieringen; deze zijn hoofdzakelijk:

Hō-on-kō – ‘Feest van dankbaarheid’ voor Shinran Shōnin en de gedachtenis van zijn overlijden (16/01/1262)
Nehan-E – Gedachtenis van Boeddha Gautama’s parinirvāna:
intreden in het nirvāna - overlijden van Boeddha (15/02)
Ō-Higan – Lentedevotieperiode (18-23/03), ook Paramita-feest genoemd.
Hanamatsuri - Bloemenfeest. Gedachtenis van Boeddha Gautama’s geboorte. Groot kinderfeest (08/04)
Tempeldag – Herdenking van de inhuldiging van de Jikōji-tempel te Antwerpen, door Rev. K. Miyaji in naam van Zenmon Kosho Ohtani (06/05/1979)
Gotan-E – Gedachtenis van de geboorte van Shinran Shōnin (21/05/1173)
Ō-Bon – Gedachtenis van de overledenen (Sanskr. Ullambana) (15/08)
Ō-Higan – Herfstdevotieperiode (21-25/09), ook Paramita-feest genoemd.
Jōdō-E – Bodhi-dag - Gedachtenis van Gautama’s Verlichting (0812) - Feest van het Reine Land/herdenking van de opening van het eerste Shin-schrijn in Antwerpen (06/12/1977)/oprichting vzw Centrum voor Shin-Boeddhisme (15/12/1983)
Joya-E – Afscheid van het jaar

Hierbij komen ook nog andere gedachtenissen, zoals bijvoorbeeld de memorialen van overleden leden en de occasionele officies op aanvraag.

Jikoji wil in geen geval een exotische aangelegenheid zijn. Het is een shinboeddhistische tempel voor mensen van hier en nu, een fase in de europeanisering van het universele boeddhisme. Ofschoon er onvermijdelijk traditiegetrouwe Aziatische, Japanse elementen bij te pas komen, worden deze duidelijk gezien als een overgangsfase, een geschikt middel (upaya), maar niet als een doel-in-zich.

top

Publicaties

Vanaf het prille begin was het Centrum voor Shin-Boeddhisme zich terdege bewust van de noodzaak van degelijke informatieve publicaties. Er zijn omtrent Shin-Boeddhisme zo veel misverstanden te corrigeren, en zo veel onvermoede aspecten te leren kennen! Er is vooral in andere talen dan in het Japans en in het Engels, zo weinig betrouwbare literatuur beschikbaar, dat noch persoonlijke contacten noch academische uiteenzettingen hieraan voldoende kunnen verhelpen.

Het Centrum startte dan ook in mei 1978 met zijn kwartaalblad Eko: het werd op 100 exemplaren gestencild. Vanaf dat moment - we hebben nu al meer dan 111 nummers! – kreeg Eko meer en meer inhoud, meer en meer consistentie. Eko richt zich naar een zo ruim mogelijk publiek, met een aantal makkelijke doch nooit vulgariserende artikels, alsook wat moeilijkere filologische of filosofische bijdragen.

Naast het kwartaalblad bestaan er sinds 1978 ook een aantal brochures en folders. Daartoe creëerden we de uitgeverij De Simpele Weg vzw (The Easy Way), bij het Wettelijk Depot van de Koninklijke Belgische Bibliotheek geregistreerd onder het nummer 0740. Via dit kanaal kwamen er in de loop der jaren heuse boekwerken tot stand. Helaas is – o.a. wegens het op rust gaan van onze tempelpriester Shitoku A. Peel en het stilvallen van de activiteiten van de uitgeverij – besloten deze vzw te ontbinden. Het merendeel van de uitgaven is echter nog steeds via jikoji verkrijgbaar; sommige werken zijn ondertussen al in een volgende druk uitgegeven via dit kanaal.

Wenst u een proefexemplaar van Eko of de complete fondslijst van de vroegere uitgeverij vzw De Simpele Weg? Neem dan contact op met ons: we sturen ze u graag toe!

top

De Tempel en zijn symboliek

Het Boeddhabeeld

Shinboeddhisten aanbidden geen Boeddhabeelden. Er wordt niet gebeden om enig werelds voordeel te krijgen noch om – na de dood – geboren te worden in een heilzame wereld. De Boeddhabeelden zijn dus geen afgoden zoals sommige buitenstaanders wel eens beweren. De beelden waarvoor men hulde brengt, zijn slechts voorstellingen van de Leraar aan wie men zijn dankbaarheid betoont voor het ontvangen van de Leer en projecties van het spirituele ideaal – in het Shinboeddhisme is dit het Grote Mededogen dat alle wezens omvat. In feite is een Boeddhabeeld eigenlijk geen noodzaak in een tempel. Er bestaan heel wat, meestal moderne, tempels en ook huisaltaren waar geen beeld prijkt, maar wel een kalligrafie met de Naam Namu Amida Butsu.

Toch is een beeld psychologisch en esthetisch betekenisvol. Het is een artistieke weergave van de idealen van volkomen wijsheid en volkomen mededogen. Het is een symbool van de Verlichting; het vormt voor de aandacht van de volgeling een betekenisvol focuspunt.

Kaars en kandelaar

Het licht van de kaars verbeeldt het Licht van Boeddha’s Verlichting en is symbool van wijsheid. In onze fysische wereld zien wij de dingen enkel dank zij de aanwezigheid van licht; in onze geestelijke wereld is de Wijsheid het Licht waardoor we de waarheid aangaande het bestaan leren kennen. Wijsheid mag niet verward worden met kennis. Kennis is iets wat we van buitenaf opdoen door leren en luisteren. Wijsheid kan niet van buitenaf verkregen worden, maar is het resultaat van innerlijke ervaring.

Wierook

Het branden van wierook, een symbool voor de Leer: door zelfverbranding verspreidt de Leer zich doorheen de wereld. De talloze vormen die de wierook aanneemt staan voor de talrijke vormen waarin de Leer van de Boeddha ervaren wordt. Een tweede symboliek is die van de zelfloosheid en het nirvana: door tot vormloze as te worden, verliest de wierook zijn ego-individualiteit en wordt hij, in zijn rookslierten, de universaliteit van de Leer.

Bloemen

In hun vaas gegroepeerd symboliseren ze de Gemeenschap (sangha). Afzonderlijk genomen worden ze een voorbeeld van veranderlijkheid: stralend in de morgen, verwelken ze ’s avonds. Alle wezens worden met deze veranderlijkheid geconfronteerd: het is daaraan dat de bloemen op het altaar ons moeten herinneren.

Gong

In de boeddhistische tempels kent met drie gebruiken voor de tempelgong: om het begin van een eredienst aan te kondigen, om de onderdelen van de eredienst aan te duiden, en ook – voor wie aandachtig naar het geluid luistert – als meditatievoorwerp, de “klankloze klank”.

Gassho

Gassho is de hoogste vorm van eerbied, maar tevens het symbool van niet-tweeheid. Gassho bestaat erin beide handpalmen op borsthoogte tegen elkaar te plaatsen. De ene handpalm betekent het subject, de persoon die de gassho doet; de andere handpalm is het object: de Boeddha, de leraar, de moeder of vader, de echtgenote of de echtgenoot of wat men ook als object verkiest. Het speelt geen rol om welke handpalm, links of rechts, het gaat.
Gassho symboliseert de eenheid van (me)zelf en de andere, van de dwaze mens en de wijze Boeddha. Gassho is het gebaar dat Namu Amida Butsu vergezelt en onderlijnt.

Nenju

Nenju is het kralensnoer dat aanvankelijk diende om het aantal gereciteerde mantra’s te tellen (in sommige boeddhistische scholen nog in gebruik onder de naam juzu). In de Jodo-Shinshu is dit niet het geval: daar dient het snoer als symbool van solidariteit en harmonie. Het bestaat uit een aantal kralen waarbij elke kraal een “zelf” verbeeldt; geen enkele kraal staat alleen, maar hij is met een draad aan alle andere kralen verbonden.
Bij gassho verbindt de nenju beide handen.

Bidden of reciteren?

Er zijn geen gebeden in het Boeddhisme. De leerteksten en –zinnen die gereciteerd worden, hebben geen gebedsinhoud, maar herinneren ons aan de Boeddha en de Leer. Er is immers, in het Boeddhisme, geen goddelijk wezen dat de wereld geschapen heeft, dat over het universum heerst en gebeden aanhoort.
 

top

Cursussen, lezingen en studiebijeenkomsten

Jikoji en het Centrum voor Shin-Boeddhisme organiseren sedert jaren cursussen en lezingen. Aanvankelijk was dit tot vorming van de getrouwe adepten, maar geleidelijk werd het aanbod uitgebreid en opengesteld voor belangstellende buitenstaanders.

Tot nu toe werden de volgende onderwerpen in meerdere sessies behandeld:

1986-87	*	Shoshinge
1987-88	*	Tannisho
1988-89	**	Kyogyoshinsho
1989-90	°	Introductie tot het boeddhisme
1990-91	°°	Boeddhistische Sutra-literatuur
1991-92	°°	Boeddhistische Filosofie
1992-93	°	Introductie tot het boeddhisme
	*	Filosofie en Mystiek van de Jodo-Shinshu
1993-94	°°	Introductie tot de Boeddhistische Literatuur
	*	Jodo-Shinshu, na Shinran
2002-03	°	Introductie tot het boeddhisme
	°	Belangrijke thema’s binnen het Boeddhisme
	°	Het Shin-Boeddhisme – De Boeddha-weg van het vertrouwen
		gastsprekers over diverse onderwerpen
2003-04	°	Algemene introductie tot het boeddhisme
	°	Belangrijke thema’s binnen het Boeddhisme
	°	gastsprekers over diverse onderwerpen
2005-06	°	Introductie tot het boeddhisme
	°	Japan: geschiedenis, taal, cultuur & religie
	°	Hymnes en sutra's
	°°	Tannisho
	°	Het nieuwe boeddhisme - over boeddhisme & sociaal engagement
2006-07		studiebijeenkomsten:
	°°	Mattosho
	°°	Jodo Shinshu traditie vandaag
	°	Leven van Shinran Shonin
2007-08		cursussen en studiebijeenkomsten: in planningsfase
legende	°	voor allen
	°°	toegankelijk, maar niet makkelijk!
	*	vraagt voorkennis van ° en °°
	**	echt moeilijk

Alle cursussen en lezingen worden gegeven door competente lesgevers en worden ondersteund door een degelijke documentatie.

Wenst u een overzicht van de lezingen voor het huidige werkjaar? Neem dan contact op ons: we sturen het u graag toe!

top

Extra activiteiten

Jikoji organiseert de laatste jaren een extra mogelijkheid om de tempel te bezoeken tijdens een Open Weekend:

2005	29/04-01/05/2005	Open Deur weekend
2006	06-07/05/2006	Gangmaker - Kunst in onze inkomhal
2007	27-29/04/2007	Open Deur weekend

top

 

top

home